چارەسەریێن پاککەرکرنێ یێن ناڤەندەنەکرى بۆ کەمپێن ئاوارەیێن ناڤخۆ (IDPs) و پەنابەران یێن دەمی و کۆمەلگەهێن نیشتەجێبوونێ ل پارێزگەها دهۆکێ – کەیس ستەدی.
ژ لایێ د. نەسرین بەرواری، گۆڤارا ئەندازیارییا عەین شەمسێ، پشکا 13، ژمارە 4، حوزەیرانا 2022، 101706.
رەوشا ڤان جهێن ئاڤاکرنێ گەلەک جاران خرابە و کێماسی د پێدڤیێن سەرەکی دا هەنە وەکو ئاڤ. ئەڤ ڤەکۆلینە ئارمانج ژێ ئەڤەیە:
(i) ئەرزاندی/پێداچوون ب ئاستێ خزمەتگۆزارییا پاککەرکرنێ بۆ ئاوارەیێن ناڤخۆ (IDPs) و کەمپێن پەنابەران ل پارێزگەها دهۆکێ / کوردستانا ئیراقێ بکەت.
(ii) ئەرزاندی ب ئەدایێ وێستگەهێن چارەسەرکرنا ئاڤا زێدەڕۆ (WWTPs) بکەت و سیناریۆیێن جودا پێشنیار بکەت بۆ باشترکرنا ئاستێ خزمەتگۆزارییا پاککەرکرنێ ل پارێزگەها دهۆکێ.
(iii) رێبازێن جودا یێن چارەسەرکرنێ یێن ناڤەندەنەکرى پێشنیار بکەت. بۆ نیشاندانێ کارایییا وێستگەهێن چارەسەرکرنا ئاڤا زێدەڕۆ، نموونەیێن ئاڤا زێدەڕۆ یا بەرهەم هاتی ل دەردۆرێ 12 پرۆژێن نیشتەجێبوونێ هاتنە کۆمکرن بۆ ئەنجامدانا تێستێ COD.
ئەنجامێن تێستێ COD دیتن کو ژ ئاستێ رێپێدراوێ 100 ملیگرام/لتر (mg/L) کو ب ستانداردێ ئاڤا زێدەڕۆ یا ئیراقێ هاتیە دیارکرن، پتر بوو، بێجگە ژ پرۆژێن زاخۆیا نوی و باژێرێ ئاڤرۆ. بلندترین رێژەیێن بەرهەمئینانا ئاڤا زێدەڕۆ یا رەش و خول (Grey and Black Wastewater) د کەمپێن چامشکۆ و کەبەرتۆ 1 دا بوون و 1013 و 3000 م3/رۆژێ بوون ب رێزێ ڤە.
هەردوو کۆمەلگەهێن نیشتەجێبوونێ یێن باژێرێ ئاڤرۆ و باژێرێ وەارێ ب رەنگەکێ دیار بلندترین رێژەیێن ئاڤا زێدەڕۆ بەرددایە د دەرچوونا خوە دا ب 5610 و 2484 م3/رۆژێ ب رێزێ ڤە. دیتن کو پرۆژێن لەلاڤ سیتی، نیو ژین سیتی، و دابین بلندترین رێژەیا بارێ ئەندامی (Organic Loading Rate) یێ COD هەیە کو 745، 578، و 332 کگم/رۆژێ بوون ب رێزێ ڤە.
ئەڤ ڤەکۆلینە پێشنیار کر کو سیستەمێن هەوزیێن جێگیرکرنا زێدەڕۆ (Waste Stabilization Pond – WSP) ل هەردوو کەمپێن پەنابەران یێن دۆمیز 1 و کەمپا ئاوارەیێن چەمشکۆ بهێنە ئاڤاکرن. ژ بەر کو پتر بهێتە جێبەجێکرن، پێشنیار دهێتە کرن کو رێسایێن ئاڤا زێدەڕۆ یا هاتیە هاڤێتن ل دەرچوونێ بهێنە چاککرن و ب شێوەیەکێ پۆل (Class basis) بهێنە پۆلاندن، ل دژی بکارئینانا ژمارەیەکا تەنها بۆ دەرچوونێ.
