بارودۆخێ سیاسی یێ عیراقێ پاش دوو دهەيان ژ گوهۆرینا رێژێمێ

١١ی کانوونا دووێ ٢٠٢٦

پتر ژ بیست سالان ل سەر گوهۆرینا رێژێمێ ل سالا ٢٠٠٣ێ، دیموکراسییا عیراقێ دشێت ب رەنگەکێ “دیوارەکێ فرمی” بهێتە وەسفکرن، کو ژبەر گەندەلیێ و کارتێکرنا میلیشیایێن چەکدار هاتیە بەستن. ئەڤ میلیشیایە ب رێیا دەستەسەرکرنا سامانێن دەولەتێ، ب رەنگەکێ بەرچاڤ کار دکەنە سەر بریارێن سیاسی. کلتورێ عیراقی ب ئاشکەرایی ڤێ گەندەلییا بەربەلاڤ دبینیت و ب کووری د ناڤ دا چ چۆیە.

گه‌فێن بنەرەتی بۆ سەر عیراقێ ژ ناڤخۆ نە نەک ژ ژ دەرڤە، ئەڤ چەندە پێدڤی ب چێکرنا ئیرادەکا نشتیمانی یا سەربەخۆ و دانوستاندنەکا ناڤخۆیی یا راستەقینە هەیە بۆ ئاڤاکرنا دەولەتەکا سەردەم، دویر ژ دەستێوەردانێن بیانی. پرۆسەیا دیموکراسی یا نوکە پتر خزمەتا بەرژەوەندیێن میلیشیایێن سەر ب لایەنێن بیانی ڤە دکەت، ب تایبەت ئیرانێ، وەک دهێتە دیتن د دەستاودەستنەکرنا دەسهەلاتێ دا، کو نیشانا سیستەمەکێ دیموکراسی یێ کێم و کێماسییە.

بۆیکۆتکرنا هەلبژارتنان ژ لایێ لایەنگرێن موقتەدا سەدری ڤە نیشان ددەت کو هەرچەندە نەرازێبوونا سەدری یا رەوا بوو بەرامبەر گەندەلییا سازیێن دەولەتێ، بەلێ دەرکەفتنا وی ژ پەرلەمانی یا ب زیان بوو، چونکی رێ خۆشکر بۆ کێمینەیەکێ دەسهەلاتێ بگرنە دەست. پێگەهێ سەرۆک وەزیران د ناڤ سیستەمەکێ گەندەل دا، هەتا کەسێن خودان پرەنسیپ ژی بێ هێز دکەت، کو ئەڤ چەندە بوویە ئەگەرێ هندێ گەلەک کەس نەیێنە پێش بۆ وەرگرتنا پوستێن سەرکردایەتیێ د بن ڤان بارودۆخێن گەندەل دا.

رێڤەبەریا عیراقێ نە د دەستێ سازیێن وێ دانە، بەلکو ژ لایێ میلیشیایێن دلسۆز بۆ ئیرانێ ڤە دهێتە برێڤەبرن، ئەوێن ب ئاشکەرایی دلسۆزییا خۆ رادگەهینن، و ب ڤێ چەندێ سەروەرییا نشتیمانی بنپێ دکەن. چارەسەریێن ناڤخۆیی گەلەک گرنگن، چونکی گوهۆرینا راستەقینە دێ ژ رێککەفتنەکا نشتیمانی هێت، نەک ب پشتبەستن ب هێزێن دەرەکی.

هەلبژارتنێن دوماهیێ نەبوونە ئەگەرێ گوهۆرینەکا سیاسی یا راستەقینە، ئەڤ چەندە ژی ڤەدگەریت بۆ نەبوونا دەستپاکیێ ل دەڤ بەربژێران، زال بوونا میلیشیایان، و ئەو گەندەلییا بێ وێنە ل عیراقێ کو هەمی بوارێن سیاسی و ئابۆری گرتینە، کو نیشانا یاریپێکرنەکا مەزنە ب سەرمایە و دەسهەلاتێ د پرۆسەیا هەلبژارتنان دا.

نەئێکگرتن و گەندەلی د ناڤا بارودۆخێ سیاسی یێ کوردی دا ژی هەر ماینە، سەرەرای بزاڤێن جدی بۆ چارەسەرکرنێ، کو ئەڤ چەندە کارتێکرنێ ل سەر هەرێما کوردستانێ و هەمی عیراقێ دکەت.

ئێکگرتنا عیراقییان یا پێدڤی یە بۆ بەرهنگاربوونا گەندەلییا ناڤخۆیی و ب دوماهی ئینانا بکارهینانا سیاسەتا تائیفی، و پێدڤییە سیاسەتا دەرڤە یا عیراقێ ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێن نشتیمانی بهێتە ئاڤاکرن، نەک ل سەر بنەمایێ تائیفی یان فشارێن دەرەکی. هەروەسا جەخت ل سەر پێدڤییا دیالۆگەکا نشتیمانی یا باوەرپێکری دهێتە کرن وەک رێکا تنێ بۆ رزگارکرنا عیراقێ ژ ڤێ رەوشا مەترسیدار.

/by

پیرۆزباهیێن سالا نوو

١ی کانوونا دووێ ٢٠٢٦

دەما گەردوونێ مە سالەکێ ب دووماهی دئینیت و دەست ب سالەکا نێ دکەت، هیڤیێن من یێن مەزن هەنە کو ئەڤدەربازبوونە ببیتە ئەگەرێ گەشبینیەکا نوی، دیتنەکا بەرفرەهتر، و رەفتارەکا ب دلۆڤانیتر. دەستپێکا سەردەمەکێ نوی دڤێت ببیتە ئەگەرێ دیتنێن مەزن.

ئەز باوەر دکەم کو ئەو ژیرییا ژ ئەزموونێن ژیانێ هاتیە وەرگرتن، دێ یەکگرتن و هەڤسەنگیەکا مەزنتر پێش بێخیت. هیڤیدارم هەمی ئارمانجێن هەوە بجه بهێن…

بلا ئەڤ دەلیڤەیا کو دووبارە دبیت ب مفای بیت بۆ هەوە، هەروەکی هوون گەشەکرن و پێشکەفتنا خۆ بەردەوام دکەن.

دڤێت هوون گەلەک ب خۆ سەربلند بن کو هوون د ناڤ وان شەڕان دا دەرباز بووین یێن کو هەوە قەت بۆ کەسێ نەگۆتین، و بۆ وێ خۆراگریا هەوە، هەتا وی دەمێ هەوە دڤیا هوون دەست ژێ بەردەن ژی. نوکە دەمێ هەوە یێ درەوشانێ یە، و ژیان دێ گەلەک یا جوان و نایاب بیت.

ژ بیر نەکەن: روژێن هەوە یێن هەرە خوش هێشتا ل پێشیا هەوەنە. چ بێتە سەرێ هەوە ژی، ژیان هەر دەم تژی یە ژ جوانی و پەیمانان. ئەڤڕۆ بۆ گاڤەکێ ژ خۆ بپرسن: “ئەز ب چ ڤە گرتیمە کو رێ ل بەر من دگریت؟”

پاشان نەفەسەکا کێی وەرگرن، دەست ژێ بەردەن، و بهێلن بلا هەر تشت بچیت. ژ خۆ تشتەکێ چێتر یێ د رێ دا داکو بگەهیتە هەوە.

/by

The Last Light of the Old City

Cities age like people — slowly, then all at once. The old quarter still breathes beneath its cracked stones, holding memories no one bothered to archive. Every dusk, the rooftops glow with that soft ember-colored light, the kind that makes you pause even if life’s been beating you sideways. Folks walk those narrow streets like they’re chasing ghosts, or maybe just chasing who they used to be. There’s a charm to places that refuse to keep up with the modern rush, standing firm like stubborn elders who’ve seen too much to be impressed by neon. And honestly, that’s why this place pulls you in. It whispers stories without trying, stories carved into every doorway, every worn stair. When the night finally settles and the lights flicker on, you feel a warmth that doesn’t ask for anything — it just reminds you where you came from.

/by